Το πλαίσιο της ψηφιακής γεωργίας: ΚΑΠ, e-Devlet, gov.gr και ψηφιακές δεξιότητες στην ύπαιθρο

Η ψηφιοποίηση της γεωργίας δεν σημαίνει μόνο αγορά αισθητήρων ή drone. Η πρόσβαση στα δημόσια μητρώα, η ηλεκτρονική υποβολή αιτήσεων ενίσχυσης, η επαφή με γεωπόνο σύμβουλο και η συστηματική τήρηση των δικών σας δεδομένων είναι εξίσου μέρος της διαδικασίας. Ο οδηγός αυτός συνοψίζει το πλαίσιο για τους παραγωγούς του Κοζάν και της Λάρισας σε τέσσερις ενότητες: την προσέγγιση της ΕΕ, τις δημόσιες ψηφιακές υπηρεσίες σε Τουρκία και Ελλάδα, τη συνδεσιμότητα και τις δεξιότητες στην ύπαιθρο, και το από πού ξεκινάμε.

Η ψηφιοποίηση στην Κοινή Αγροτική Πολιτική 2023-2027

Η ΚΑΠ 2023-2027 δίνει στην ψηφιοποίηση μεγαλύτερο βάρος από τις προηγούμενες περιόδους. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2021/2115 προβλέπει ότι τα κράτη μέλη καταρτίζουν ψηφιακές στρατηγικές, ώστε να υιοθετήσουν στρατηγική προσέγγιση για την ψηφιοποίηση της γεωργίας και της υπαίθρου. Η ψηφιοποίηση αναφέρεται ρητά σε δύο σημεία: στον οριζόντιο στόχο του εκσυγχρονισμού της γεωργίας και των αγροτικών περιοχών μέσω της προώθησης και ανταλλαγής γνώσης, καινοτομίας και ψηφιοποίησης, και στον ειδικό στόχο 2 για την ανταγωνιστικότητα των εκμεταλλεύσεων. Οι γεωργικές συμβουλευτικές υπηρεσίες πρέπει επίσης να καλύπτουν τις ψηφιακές τεχνολογίες στη γεωργία και την ύπαιθρο (EU CAP Network, 2025).

Ραχοκοκαλιά αυτού του σχήματος είναι το Σύστημα Γνώσης και Καινοτομίας στη Γεωργία (AKIS). Το AKIS συνδέει καινοτομία, μεταφορά γνώσης, κατάρτιση και συμβουλευτική. Σκοπός του είναι οι ανάγκες των αγροτών να γίνονται ερευνητικά ερωτήματα και τα ερευνητικά αποτελέσματα να γίνονται ψηφιακά εργαλεία που λειτουργούν στο χωράφι. Οι Επιχειρησιακές Ομάδες της Ευρωπαϊκής Σύμπραξης Καινοτομίας (EIP-AGRI) είναι από τα πιο ορατά εργαλεία του στην πράξη (EU CAP Network, 2025).

Σε αριθμούς, τα κράτη μέλη σχεδίασαν περίπου 2.500 παρεμβάσεις για το 2023-2027. Οι προγραμματισμένες δαπάνες για τον ειδικό στόχο 2, όπου η ψηφιοποίηση αναφέρεται ρητά, αντιστοιχούν στο 7% των συνολικών προγραμματισμένων δημόσιων πόρων και για τον οριζόντιο στόχο στο 1%. Τα ποσά αυτά περιλαμβάνουν και παρεμβάσεις που δεν αφορούν άμεσα την ψηφιοποίηση. Ο δείκτης αποτελέσματος R.3 μετρά το ποσοστό των εκμεταλλεύσεων που επωφελούνται από στήριξη της ΚΑΠ για ψηφιακή γεωργική τεχνολογία. Επιπλέον, το σύστημα παρακολούθησης εκτάσεων (AMS), που βασίζεται σε δεδομένα Copernicus και εθνικά δορυφορικά δεδομένα, σχεδιάστηκε για να απλοποιεί τους ελέγχους και να μειώνει το διοικητικό βάρος των αγροτών (EU CAP Network, 2025).

Τουρκία: e-Devlet και πληροφοριακά συστήματα του υπουργείου

Στην Τουρκία η δημόσια ψηφιακή πύλη του παραγωγού είναι το e-Devlet. Μέσω αυτού το Υπουργείο Γεωργίας και Δασών προσφέρει υπηρεσίες όπως αναζήτηση και επαλήθευση της βεβαίωσης του Συστήματος Μητρώου Αγροτών (ÇKS), αίτηση ανανέωσης εγγραφής στο ÇKS και αλλαγής καλλιέργειας, αναζήτηση βοοειδών και αιγοπροβάτων με τον αριθμό ενωτίου και πληροφορίες πληρωμής της ενίσχυσης νωπού γάλακτος (e-Devlet, 2026). Μετά από ρύθμιση του υπουργείου το 2022, οι αγρότες που απλώς ενημερώνουν τις καλλιέργειές τους υποβάλλουν αίτηση μέσω e-Devlet, ενώ η πρώτη εγγραφή στο ÇKS και οι αλλαγές στοιχείων γης εξακολουθούν να γίνονται στην τοπική διεύθυνση του υπουργείου σε επίπεδο επαρχίας ή περιοχής (il/ilçe) (Υπουργείο Γεωργίας και Δασών Τουρκίας, 2022).

Ένα από τα συστήματα που λειτουργούν στο παρασκήνιο είναι το Σύστημα Γεωργικής Παρακολούθησης και Πληροφόρησης (TARBİL). Ξεκίνησε το 2008 ως τριετές πιλοτικό έργο. Το δίκτυο γεωργομετεωρολογικών σταθμών, που ξεκίνησε με 25 σταθμούς στη Σανλιούρφα, έφτασε τους 100 σταθμούς το 2012. Το σύστημα επεξεργάζεται δορυφορικές εικόνες και μετρήσεις επίγειων σταθμών για να εκτιμά την εθνική παραγωγή και να χαρτογραφεί τις γεωργικές εκτάσεις. Στο πλαίσιο του έργου ψηφιοποιήθηκαν 136.060 κτηματολογικά φύλλα, ενώ υπήρξαν εργασίες για ενότητες όπως η σύνδεση με το ÇKS και τα συστήματα ελέγχου και πιστοποίησης ορθών γεωργικών πρακτικών και βιολογικής γεωργίας (Υπουργείο Γεωργίας και Δασών Τουρκίας, χωρίς ημερομηνία).

Ελλάδα: gov.gr και η αλλαγή στον οργανισμό πληρωμών

Η εθνική πύλη δημόσιων υπηρεσιών gov.gr είχε ξεπεράσει τις 2.100 ηλεκτρονικές υπηρεσίες στα τέλη Μαρτίου 2025 (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2025). Ο ΟΠΕΚΕΠΕ, που κατέβαλλε τις ενισχύσεις της ΚΑΠ, αναδιοργανώθηκε το 2025 και υπήχθη στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Η κυβέρνηση κατατάσσει την αλλαγή αυτή στις σημαντικότερες νομοθετικές πρωτοβουλίες του 2025 (Ελληνική Κυβέρνηση, 2026). Το πρακτικό συμπέρασμα για τους παραγωγούς της Λάρισας: οι πληροφορίες για τα παλαιά κανάλια του ΟΠΕΚΕΠΕ μπορεί να μην ισχύουν πια. Σε κάθε περίοδο υποβολής ελέγξτε στην επίσημη ανακοίνωση από ποια πλατφόρμα και με ποιο χρονοδιάγραμμα γίνεται η ετήσια αίτηση ενίσχυσης.

Συνδεσιμότητα και ψηφιακές δεξιότητες στην ύπαιθρο

Οι ψηφιακές υπηρεσίες ωφελούν μόνο όσο ο παραγωγός μπορεί να τις χρησιμοποιήσει. Τα στοιχεία της Eurostat για το 2025 δείχνουν καθαρά το χάσμα της υπαίθρου. Τα στοιχεία για την Τουρκία προέρχονται από την Έρευνα Χρήσης Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών στα Νοικοκυριά της Τουρκικής Στατιστικής Υπηρεσίας (TÜİK).

Ο πίνακας δείχνει ότι το πραγματικό κενό αφορά τις δεξιότητες και όχι την πρόσβαση. Στην τουρκική ύπαιθρο πάνω από τρεις στους τέσσερις κατοίκους χρησιμοποιούν το διαδίκτυο, αλλά μόνο περίπου ένας στους επτά διαθέτει τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες (Eurostat, 2026). Στόχος της ΕΕ για το 2030 είναι το 80% των ενηλίκων να έχει τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες (EU CAP Network, 2025).

Και οι υποδομές δίνουν μικτή εικόνα. Στις αραιοκατοικημένες περιοχές της Ελλάδας η κάλυψη 5G έφτασε το 99,3% το 2024, πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ (79,6%), ενώ η κάλυψη με οπτική ίνα έως το σπίτι (FTTP) στις ίδιες περιοχές ήταν μόλις 3,3% (ΕΕ: 58,8%). Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, το 2023 το ποσοστό βασικών δεξιοτήτων στην ελληνική ύπαιθρο ήταν 16,4 μονάδες κάτω από τον εθνικό μέσο όρο, έναντι απόκλισης 8,1 μονάδων στην ΕΕ (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2025). Αυτό σημαίνει ότι στη θεσσαλική ύπαιθρο συσκευές και εφαρμογές που λειτουργούν μέσω κινητού δικτύου εγκαθίστανται ευκολότερα από λύσεις που απαιτούν σταθερή γραμμή.

Πρακτική λίστα εκκίνησης για παραγωγούς

1. Ετοιμάστε την ψηφιακή σας ταυτότητα. Στην Τουρκία χρειάζεται κωδικός e-Devlet, κινητή ή ηλεκτρονική υπογραφή. Ελέγξτε τη βεβαίωση ÇKS στο e-Devlet και βεβαιωθείτε ότι τα στοιχεία γης και καλλιέργειας είναι σωστά.
2. Μάθετε το σωστό κανάλι. Η αλλαγή καλλιέργειας γίνεται μέσω e-Devlet· η πρώτη εγγραφή και οι αλλαγές γης στην τοπική διεύθυνση του υπουργείου. Στη Λάρισα παρακολουθείτε τις ανακοινώσεις του οργανισμού πληρωμών για την τρέχουσα πλατφόρμα της ετήσιας αίτησης.
3. Ελέγχετε τα μητρώα σας ηλεκτρονικά. Τα μητρώα ζώων και ορισμένες πληρωμές ενισχύσεων εμφανίζονται στο e-Devlet. Αν κάτι δεν συμφωνεί, ζητήστε διόρθωση πριν κλείσει η περίοδος υποβολής.
4. Συνδεθείτε με σύμβουλο. Στην ΕΕ οι συμβουλευτικές υπηρεσίες οφείλουν να καλύπτουν τις ψηφιακές τεχνολογίες. Στην Τουρκία πρώτο σημείο επαφής είναι η τοπική διεύθυνση του υπουργείου και ο συνεταιρισμός ή η ένωση παραγωγών σας.
5. Κλείστε το κενό δεξιοτήτων. Στόχος να υπάρχει στην εκμετάλλευση τουλάχιστον ένα άτομο που υποβάλλει με άνεση ηλεκτρονικές αιτήσεις, κατεβάζει έγγραφα και μοιράζεται αρχεία· αξιοποιήστε τα σεμινάρια επιμελητηρίων και συνεταιρισμών.
6. Μετρήστε την κάλυψη. Αν το σήμα κινητής στο χωράφι είναι ασθενές, προτιμήστε λύσεις που αποθηκεύουν τα δεδομένα επιτόπου και τα μεταφέρουν όταν υπάρχει σύνδεση.
7. Κρατήστε ψηφιακά αρχεία. Τα συστηματικά αρχεία λίπανσης, ψεκασμών και άρδευσης διευκολύνουν τόσο τους δημόσιους ελέγχους όσο και την πιστοποίηση. Σε ποιον ανήκουν αυτά τα δεδομένα και πώς προστατεύονται εξετάζουμε στον οδηγό για την ιδιοκτησία δεδομένων του κέντρου γνώσης.

Πηγές

1. EU CAP Network / Avrupa Komisyonu DG AGRI, 2025. Assessing digitalisation under the CAP Strategic Plans (tematik rapor, Kasım 2025) (πρόσβαση 29 Σεπτεμβρίου 2026)
2. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, 2022. Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) başvuruları artık e-Devlet'te (haber, 23.09.2022) (πρόσβαση 29 Σεπτεμβρίου 2026)
3. e-Devlet Kapısı, 2026. Tarım ve Orman Bakanlığı hizmetleri (πρόσβαση 29 Σεπτεμβρίου 2026)
4. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, tarihsiz. Coğrafi Bilgi Sistemleri projeleri: Tarımsal İzleme ve Bilgi Sistemi Projesi (TARBİL) (πρόσβαση 29 Σεπτεμβρίου 2026)
5. Avrupa Komisyonu, 2025. Digital Decade 2025 country reports: Greece, SWD(2025) 294 final, bölüm 12/27 (πρόσβαση 29 Σεπτεμβρίου 2026)
6. Yunanistan Hükümeti, 2026. Απολογισμός κυβερνητικού έργου για το 2025, Ενοποιημένο Σχέδιο Κυβερνητικής Πολιτικής 2026 (2025 hükümet çalışmaları değerlendirmesi, Ocak 2026) (πρόσβαση 29 Σεπτεμβρίου 2026)
7. Eurostat, 2026. Individuals' level of digital skills (from 2021 onwards), veri seti isoc_sk_dskl_i21 (Türkiye verisi: TÜİK Hanehalkı BT Kullanım Araştırması) (πρόσβαση 29 Σεπτεμβρίου 2026)
8. Eurostat, 2026. Individuals - internet use, veri seti isoc_ci_ifp_iu (πρόσβαση 29 Σεπτεμβρίου 2026)